Freelancen, de realiteit . . .

Veel ontwerpers spelen met het idee 'iets voor jezelf' te beginnen. Werken als freelancer spreekt aan omdat er veel voordelen lonken. Na 6 jaar freelancen ken ik inmiddels ' de klappen van de zweep'. Soms is het genieten van de volledige controle over de manier waarop je je werkleven structureert. Op andere momenten zou je dolgraag willen dat je de verantwoordelijkheid voor een of meer beslissingen zou kunnen delen met een ander. Het mes snijdt aan twee kanten; de vrijheid van het freelancen heeft voor- en nadelen. De ultieme vrijheid en tegelijk ook de ultieme verantwoordelijkheid.

Na 9 jaar gewerkt te hebben voor verschillende werkgevers in de mode industrie besloot ik dat het tijd was om op freelance basis verder te gaan. Door jarenlange ervaring in verschillende bedrijven had ik genoeg zelfvertrouwen, en een netwerk, om deze stap te kunnen maken.

Freelancen begint natuurlijk met de juiste opleiding en technische vaardigheden, maar daarnaast moet je in staat zijn klanten te vinden, te benaderen en vast te houden, zodat je opdrachten krijgt. Voor mij is acquisitie niet het meest favoriete gegeven in mijn bestaan als freelancer. De cyclus van acquireren, het werk doen, en opnieuw verkopen speelt me zo nu en dan parten. Gaandeweg heb ik me dan ook steeds meer moeten ontwikkelen als ondernemer, naast mijn creatieve werk.

Daarnaast moet je ook oog houden voor de ontwikkelingen in je vakgebied. Nieuwe kennis vergaren doormiddel van cursussen en workshops. Op de hoogte blijven van nieuwe trends doormiddel van beursbezoeken en shopping trips in binnen en buitenland. En niet geheel onbelangrijk, deze ervaringen uitwisselen met collega-freelancers, zodat je niet op een 'eilandje' komt te zitten. Kortom als freelancer moet je investeren in je ontwikkeling, zowel vakinhoudelijk als zakelijk.

Ik werk met twee software pakketten, Canvas en Adobe. In Canvas maak ik voornamelijk technische tekeningen van de styles op, en het merendeel van de dessins en artworks in Photoshop en Illustrator. De combinatie van deze twee programma’s bied mij ontzettend veel mogelijkheden bij het uitwerken van het grafische gedeelte van mijn werkzaamheden. Dit onderdeel is in de loop der jaren mijn specialisatie is geworden. Dus kennis van deze programma’s up-to-date houden vind ik ontzettend belangrijk. Het zorgt ervoor dat ik zo efficiënt mogelijk kan blijven werken, een voordeel voor mij en mijn opdrachtgevers.

Van belang is ook dat je de juiste tarieven hanteert. Ik bespreek dit ook regelmatig met collega freelancers, zodat ik me niet uit de markt prijs. Over het algemeen werk ik met een dagprijs, die ik soms aanpas op basis van de gevraagde werkzaamheden. Zo nu en neem ik een opdracht aan op projectbasis. Maar zorg dan wel dat je genoeg ervaring hebt om in te kunnen schatten hoeveel tijd het in beslag zal nemen.

Een andere voorwaarde om goed te functioneren als zelfstandige, is het hanteren van een goed boekhoudsysteem. Zodat je je boekhouder of accountant de juiste informatie kunt verschaffen voor de omzetbelasting per kwartaal en de aangiftes. Belangrijk is naast je facturering, dat je je uren bijhoud, (declarabel of niet, en reistijden, beursbezoek, inkoop etc.)

Als freelancer heb je verschillende gereedschappen ter beschikking om jezelf in de markt te zetten en genoeg opdrachten te krijgen om jezelf te bedruipen. Een uit Amerika overgewaaid fenomeen is ' 'personal branding': jezelf als merk beschouwen en de regels die voor producten en bedrijven een stimulerend effect op de verkoop en marktwaarde hebben ook voor jezelf inzetten. Ik denk dat het ongelooflijk belangrijk is dat je uitvind wat jou uniek maakt. Wat is je specialisme, wat zijn jou kwaliteiten en wat is zo bijzonder aan jou manier van werken. Dat moet het uitgangspunt zijn, en het is de kunst dit niet uit het oog te verliezen. Ervoor blijven zorgen dat men je naam en je werk onder ogen blijven krijgt onder andere door middel van website/blog/forums. En blijf bewaken dat elke uiting ook dat uitstraalt wat jou werk, en manier van werken uniek maakt.

En dan is er nog de crisis en de creatieve industrie. Ik heb de afgelopen jaren wel gemerkt dat potentiële opdrachtgevers moeilijker te benaderen zijn dan voorheen. Maar onlangs stuitte ik op een artikel van Sandra Phlippen, universitair docent van de capaciteitsgroep Toegepaste Economie aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. En dat kan jou als startende freelancer weer hoop geven. Want Phlippen stelt in haar opiniestuk “Positieve kanten van de recessie“ afgelopen februari weer: ‘Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het gebrek aan vertrouwen, dat volgens alle experts de kern van de huidige crisis is, ook de trigger zou kunnen zijn voor vernieuwing, en kansen zou kunnen bieden voor toetreders/start-ups die per definitie meer gewantrouwd worden.’ Ofwel – als nieuwkomer heb je juist nu kansen omdat de crisis bestaande contacten openbreekt.
Uiteindelijk komt het erop neer dat je als freelancer je diensten ter beschikking stelt van opdrachtgevers die betalen. Natuurlijk kun je een fantastische ontwerper zijn en genieten van het zelf indelen van je tijd, maar er komt wel iets meer bij kijken. Iemand zei ooit; “ Het wordt het meest angstaanjagende, schitterendste waagstuk waar je ooit aan begon.” En daar sluit ik me bij aan.

Mocht je de stap als freelancer nemen, dan wens ik je alle succes met je volstrekt unieke carrière!

Ageeth Beumer
D-Office Designbureau